Stwierdzenie
nieważności małżeństwa

Proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego, błędnie określany czasem mianem „rozwodu kościelnego”, rożni się w swoim kształcie znacząco od procesów rozwodowych cywilnych. O ile wyrok rozwodowy w sądzie cywilnym kładzie kres istniejącemu, ważnie zawartemu małżeństwu cywilnemu, o tyle wyrok wydany w sądzie kościelnym stwierdza, że dane małżeństwo kościelne, z przyczyn wymienionych w Kodeksie Prawa Kanonicznego, zostało nieważnie zawarte, tzn. że w świetle prawa kościelnego nigdy go nie było. Z tego też względu należy jednoznacznie podkreślić, że w kościele katolickim nie ma „rozwodów kościelnych”. Celem procesu, jak i wszystkich stron postępowania jest dojście do prawdy obiektywnej o małżeństwie, którego dotyczy proces. Aby rozpocząć proces należy sporządzić skargę powodową, która zawierać powinna opis całego związku od momentu poznania stron, przez okres narzeczeństwa, małżeństwa aż do momentu jego rozpadu.
Osoba pragnąca rozpocząć proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa musi napisać skargę powodową, która inicjuje proces i złożyć ją we właściwym sądzie kościelnym. Skarga powodowa to pismo, w którym powód (osoba domagająca się stwierdzenia nieważności małżeństwa), w oparciu o przyczyny wymienione w Kodeksie Prawa Kanonicznego będące podstawą prawną skargi (tytuły prawne nieważności), zwraca się z prośbą do sądu kościelnego o orzeczenie nieważności swojego małżeństwa. Jak widać bardzo ważnym jest, aby strona powodowa znała tytuł lub tytuły nieważności małżeństwa, gdyż to jakie tytuły zostaną powołane w skardze powodowej będzie determinowało również rodzaj środków dowodowych, których strona powodowa będzie musiała użyć w procesie na poparcie swoich twierdzeń. Stąd istotnym jest, aby strona, przed sporządzeniem skargi powodowej, zapoznała się z tytułami prawnymi, w oparciu o które wystąpi do sądu z prośbą o stwierdzenie nieważności małżeństwa. Kodeks Prawa Kanonicznego wyróżnia trzy rodzaje tytułów prawnych:

1. Przeszkody zrywające:

  1. Przeszkoda wieku – stanowi, że małżeństwo nie może być ważnie zawarte przez mężczyznę, który nie ukończył szesnastego roku życia i kobietę, która nie ukończyła czternastego roku życia.
  2. Przeszkoda niemocy płciowej – dotyczy niezdolności do współżycia małżeńskiego przynajmniej jednej ze stron. Należy odróżnić niemoc płciową od niepłodności, która nie stanowi przeszkody do zawarcia małżeństwa.
  3. Przeszkoda węzła małżeńskiego – stanowi, że nieważnie zawiera małżeństwo osoba, która wcześniej zawarła związek małżeński, nawet niedopełniony.
  4. Przeszkoda różnej religii – zachodzi między wyznawcą Kościoła katolickiego a nieochrzczonym.
  5. Przeszkoda święceń – osoby, które otrzymały święcenia (diakonatu, prezbiteratu i biskupie) nie mogą ważnie zawrzeć małżeństwa.
  6. Przeszkoda ślubu – stanowi, że osoby, które złożyły wieczysty ślub publiczny czystości w instytucie zakonnym nie mogą ważnie zawrzeć małżeństwa.
  7. Przeszkoda uprowadzenia – nie może być ważnie zawarte małżeństwo między mężczyzną i kobietą uprowadzoną lub choćby przetrzymywaną z zamiarem zawarcia z nią małżeństwa, chyba że później kobieta uwolniona od porywacza oraz znajdując się w miejscu bezpiecznym i wolnym, sama swobodnie wybierze to małżeństwo.
  8. Przeszkoda występku – zachodzi, gdy jeden z małżonków zabija swojego współmałżonka lub współmałżonka osoby, z którą chce zawrzeć nowe małżeństwo. Przeszkoda ta dotyczy również osób współdziałających.
  9. Przeszkoda pokrewieństwa – zachodzi we wszystkich stopniach linii prostej (wstępni, zstępni) oraz do czwartego stopnia linii bocznej włącznie.
  10. Przeszkoda powinowactwa – zachodzi we wszystkich stopniach linii prostej.
  11. Przeszkoda przyzwoitości publicznej – powstaje z nieważnego małżeństwa po rozpoczęciu życia wspólnego albo z notorycznego lub publicznego konkubinatu. Powoduje zaś nieważność małżeństwa w pierwszym stopniu linii prostej między mężczyzną i krewnymi kobiety i odwrotnie.
  12. Przeszkoda pokrewieństwa prawnego – zachodzi w linii prostej oraz do drugiego stopnia linii bocznej w przypadku adopcji.

czytaj dalej

© 2009 VERITAS | Wszelkie prawa zastrzeżone
Projekt i wykonanie: highway.com.pl